Wat is planschade? Uitleg in gewone taal

Bij planschade gaat het om schade die ontstaat doordat de overheid de regels voor een gebied verandert. Denk aan een nieuw omgevingsplan, vroeger het bestemmingsplan genoemd. Zo'n besluit is rechtmatig, dus de overheid mag het nemen. Toch kan het voor u nadelig uitpakken. Voor dat nadeel bestaat een regeling.

Bent u ondernemer met omzetschade?

Veel ondernemers zoeken op "planschade" terwijl ze eigenlijk omzetschade bedoelen door werkzaamheden aan de weg of in de openbare ruimte. Sinds 2024 valt dat onder nadeelcompensatie, en daar helpen wij u wél mee, op basis van no cure no pay.

De wettelijke basis

De regeling voor planschade staat sinds 1 januari 2024 in afdeling 15.1 van de Omgevingswet. Die afdeling geldt voor planologische besluiten, zoals het omgevingsplan, een buitenplanse omgevingsvergunning of een projectbesluit. De oude regeling van artikel 6.1 van de Wet ruimtelijke ordening is vervallen. Voor oudere besluiten kan overgangsrecht gelden.

Twee soorten planschade

De wet kent twee vormen.

De eerste is waardevermindering. Uw woning, bedrijfspand of grond wordt minder waard door de nieuwe planologische situatie. Dit is de klassieke planschade.

De tweede is inkomensschade. Uw inkomen daalt doordat het gebruik van een perceel verandert of doordat uw eigen mogelijkheden worden beperkt.

Directe en indirecte planschade

Directe planschade betekent dat de regels voor uw eigen perceel veranderen. U mag bijvoorbeeld minder bouwen dan eerst.

Indirecte planschade betekent dat de regels voor een perceel in de buurt veranderen. Bijvoorbeeld nieuwbouw naast u, of een bestemming die van groen naar bedrijventerrein gaat.

Wat blijft voor eigen rekening?

Niet alle schade wordt vergoed. Een deel hoort bij het gewone leven in een land waar veel gebouwd en veranderd wordt. Dat heet het normaal maatschappelijk risico. Hoe groot dat eigen deel precies is en met welk percentage een overheid rekent, verschilt per geval en per gemeente, en luistert nauw. Het bestuursorgaan kan bovendien een ander deel voor uw rekening laten als de ontwikkeling in de lijn der verwachtingen lag.

Voorzienbaarheid

Voorzienbaarheid betekent dat u de verandering had kunnen zien aankomen. Stond de ontwikkeling bijvoorbeeld al jaren in een openbaar beleidsstuk toen u het pand kocht? Dan kan het bestuursorgaan zeggen dat u het risico bewust hebt aanvaard. De vergoeding kan dan lager uitvallen of vervallen.

Bij wie vraagt u het aan?

U dient de aanvraag in bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen. Meestal is dat de gemeente. Soms is het de provincie, het waterschap of het Rijk. Elk bestuursorgaan heeft een eigen loket en eigen regels over legeskosten en termijnen.

Termijn

In beginsel geldt een termijn van vijf jaar nadat de schadeveroorzakende maatregel onherroepelijk is geworden. Wacht niet te lang. Bewijs verzamelen wordt na verloop van tijd lastiger.

Belangrijk om te weten

Wij behandelen zelf geen planschadezaken. Wij richten ons op nadeelcompensatie bij omzetschade door werkzaamheden aan de weg en de openbare ruimte. Voor een planschadeaanvraag kunt u terecht bij een advocaat of adviseur die gespecialiseerd is in planschade en taxatie.