Omrijschade: nadeelcompensatie voor transport en vervoer

Samenvatting: Wordt een weg of brug afgesloten en moet u daardoor structureel omrijden? Dan lijdt u een bijzonder soort schade: niet minder omzet, maar meer kosten. Dat heet omrijschade, en in de juiste situatie kunt u die vergoed krijgen via nadeelcompensatie. We leggen in gewone taal uit hoe dat zit.

De meeste ondernemers die schade lijden door werkzaamheden hebben last van hetzelfde probleem: klanten kunnen er niet bij, dus de omzet daalt. Maar voor bedrijven die de weg als werkplek hebben, ligt het anders. Een transportbedrijf, koeriersdienst, taxibedrijf of installatiebedrijf met bestelbussen verliest niet zozeer klanten, maar moet ineens verder rijden. En verder rijden kost geld.

Wat is omrijschade precies?

Omrijschade is de extra kosten die u maakt doordat u een andere, langere route moet nemen. Stel: een brug op uw vaste route gaat maandenlang dicht voor onderhoud. Uw voertuigen moeten nu elke rit een flink eind omrijden. Dat betekent, elke dag opnieuw, extra kilometers, extra brandstof, meer uren voor uw chauffeurs, en meer slijtage aan uw voertuigen. Bij vrachtwagens komt daar vaak nog extra vrachtwagenheffing bij over die extra kilometers.

Het verschil met een winkelier

Om te begrijpen waarom omrijschade zo makkelijk over het hoofd wordt gezien, helpt het om uw situatie naast die van een winkelier te leggen. Bij een winkel of horecazaak die aan een opengebroken straat ligt, is de schade zichtbaar en direct: er komen minder klanten binnen, de kassa rinkelt minder, de omzet daalt. Iedereen ziet meteen dat er iets misgaat, want het staat in de omzetcijfers.

Bij een transport- of taxibedrijf gebeurt er iets sluipenders. U rijdt uw ritten nog steeds, u bedient uw klanten nog steeds, en uw omzet blijft op papier misschien gelijk. Er lijkt dus niets aan de hand. Maar onder de streep houdt u minder over, omdat elke rit u meer brandstof, meer tijd en meer inzet kost dan voorheen. De schade zit niet in wat er binnenkomt, maar in wat er extra uitgaat. Bij de winkelier verdwijnt de omzet aan de voorkant, bij u stapelen de kosten zich op aan de achterkant.

Dat verschil heeft een belangrijk gevolg. Een winkelier weet vaak snel dat hij schade lijdt, want zijn omzet zakt zichtbaar in. Een vervoerder merkt het pas als hij aan het eind van het kwartaal ziet dat zijn brandstof- en personeelskosten zijn opgelopen, terwijl de omzet gelijk bleef. Veel transportondernemers realiseren zich daardoor te laat, of helemaal niet, dat zij recht kunnen hebben op een vergoeding. En dat is zonde, want beide vormen van schade vallen onder nadeelcompensatie: een tegemoetkoming voor ondernemers die onevenredig zwaar worden geraakt door rechtmatig handelen van de overheid.

Kan ik omrijschade vergoed krijgen?

Soms wel. Er is een bekend voorbeeld dat laat zien dat het kan: toen de Hollandse Brug werd afgesloten en transportbedrijven fors moesten omrijden, oordeelde de hoogste bestuursrechter dat zij recht hadden op vergoeding. De schade was groot, duidelijk aantoonbaar, en het gevolg van een maatregel van de overheid. Dat zijn precies de ingrediënten die een aanvraag kansrijk maken.

Want net als bij andere ondernemers gelden er twee kernvoorwaarden. Ten eerste moet er een duidelijk verband zijn tussen de wegafsluiting en uw extra kosten: u moet kunnen laten zien dat u juist door die afsluiting moet omrijden. Ten tweede moet uw schade groot genoeg zijn om boven het normaal maatschappelijk risico uit te komen. Een deel van de tegenslag hoort er als ondernemer nu eenmaal bij, en dat deel draagt u zelf.

Hoeveel omrijden is genoeg? Het zit niet in de kilometers

Dit is de vraag die veel vervoerders bezighoudt: hoeveel moet ik omrijden voordat het meetelt? Het eerlijke antwoord is dat er geen vast aantal kilometers bestaat. De grens wordt namelijk niet in kilometers gemeten, maar in geld, en dan afgezet tegen de omvang van uw bedrijf.

Dat is goed nieuws voor kleinere ondernemers, en het wordt vaak verkeerd begrepen. Een paar kilometer omrijden klinkt als weinig, maar als u dat dag in dag uit doet, maandenlang, dan telt dat op tot een fors bedrag. En omdat de grens wordt bepaald als een deel van úw kosten, haalt een kleiner bedrijf met bescheiden omzet die grens eerder dan mensen denken. Voor een taxibedrijf dat elke dag meermaals een stuk moet omrijden, kan de schade over een langere periode dus wel degelijk substantieel worden, ook al lijkt elke losse rit maar een klein beetje langer.

Uit onze ervaring blijkt dat juist kleine ondernemers ten onrechte denken dat compensatie niet voor hen is weggelegd. Een zzp'er met één taxi of één bestelbus gaat er al snel van uit dat zijn schade te klein is om de moeite te lonen. In de praktijk kan dat een misvatting zijn: doordat de drempel meebeweegt met de omvang van het bedrijf, komt ook een kleine onderneming regelmatig in aanmerking. Maar het vergt wel specialistische kennis om dat aan te tonen, want juist bij een klein bedrijf moet scherp worden onderbouwd hoe de extra kosten zich verhouden tot de bedrijfsomvang en over welke periode ze zich opstapelen. Dat is precies het rekenwerk waar een verkeerde inschatting een terechte claim onnodig kansloos maakt.

Tegelijk geldt de andere kant net zo goed: één keer omrijden, of een paar weken een klein stukje om, haalt de grens niet. Dat hoort bij het ondernemerschap en blijft voor eigen rekening. Het draait dus om de combinatie van hoeveel extra u kwijt bent en hoe lang het duurt, in verhouding tot uw bedrijf. Precies dáár wordt het rekenwerk lastig, want elke overheid vult die grens anders in, en de manier waarop uw kosten worden vergeleken kan de uitkomst sterk beïnvloeden. Die drempel verschilt per overheid en luistert nauw.

Bij wie moet u zijn: gemeente of Rijkswaterstaat?

Nog een belangrijk punt dat bij omrijschade vaak misgaat. Wie uw schade moet vergoeden, hangt af van wie de weg beheert. Gaat het om een gemeentelijke weg, dan is de gemeente aan zet. Maar omrijschade ontstaat juist vaak door afgesloten snelwegen, bruggen of tunnels, en die vallen onder Rijkswaterstaat. Dan dient u uw aanvraag niet bij de gemeente in, maar bij Rijkswaterstaat, via hun eigen regeling. Bij het verkeerde loket aankloppen kost u tijd en kan uw aanvraag vertragen. In ons artikel over het juiste overheidsloket leest u hoe u bepaalt bij wie u moet zijn.

Wat dit voor uw bedrijf betekent

Heeft u een transport-, koeriers-, taxi- of ander bedrijf dat op de weg zit, en bent u door een afsluiting of omleiding structureel meer kilometers en kosten gaan maken? Dan is de kans reëel dat een deel daarvan voor vergoeding in aanmerking komt, ook als uw omzet gelijk bleef en zeker als het lang duurde. Wij weten hoe omrijschade wordt beoordeeld, bij welk loket u moet zijn en hoe u de volledige schade onderbouwt, niet alleen de kilometers maar ook de tijd, de planning en de extra inzet. Wij kijken kosteloos of uw situatie kans maakt, op basis van no cure, no pay.